Kaymak
Menümüzde bulunan ve bal ile beraber muhteşem bir ikili oluşturan % 100 manda sütünden yapılmış kaymak, bütün güzelliğine ve kalitesine rağmen yağ içerdiği gerekçesiyle salatayla beslenen toplum kesimlerince maalesef günlük yemek malzemeleri arasından çıkartılarak kara listeye alınmış durumdadır.
En iyi kaymak manda sütünden yapılır. Kaymağı alınacak manda sütü önce ateşte kaynatılır ve bu sırada taşmaması için sürekli karıştırılarak savrulur. Süt iyice kaynadıktan sonra kenarları az yüksek tepsilere doldurularak közlü hafif ateş üzerine konur ve 1-2 saat sonra tepsilerin üzeri örtülerek 5-6 saat kadar kendi hallerine bırakılır. Bu zaman içinde, sütteki yağ, diğer elementlerle beraber sütün üst tarafında kalın bir tabaka halinde toplanır. Bu tabakaya kaymak denir. Daha sonra soğutularak sütün üzerinden alınan kaymak bekletilmeden satışa sunulur.
Hakiki manda kaymağı sakız beyazı renginden anlaşılır. Böylesine beyaz ve lezzetli bir gıdanın adına Anadolu'da Dombay, Camız veya Kömüş de denilen, çamurlarda yuvarlanmayı seven, karaya çalan koyu kahve renkli derisi ve yuvarlak boynuzlarıyla yabani görünüşlü bir hayvanın ürünü olması bazılarına biraz şaşırtıcı gelebilir.
İngilizce adı “Water Buffalo” olan mandanın süt verimi ineğin yaklaşık üçde biri kadardır ve bu az sütüde her önüne gelen sağamaz. Manda sadece bakıcısına süt sağdırır, yabancı biri bu işe kalkışınca kapris yapıp sütünü tutar.
