Bal
Galata Muhallebicisi'nde standart olarak sunduğumuz multiflora çiçek (yayla) balı ile Geven balını Torosların eteğinde bulunan ve ISO 22.000 yönetim sistemine göre üretim yapan güvenilir bir Bal Tarım Satış Kooparatifinden temin ediyoruz. Ancak bal zengini bir ülkede yaşadığımız için bal sunumundaki çeşitlerimizi arttırmak amacındayız.
Bal, bal arılarınca bitki nektarlarında ve bitkilerin diğer kısımlarında bulunan tatlı öz suların toplanıp, vücutlarındaki özel maddeler yardımı ile işlenerek kovanlarındaki balmumu peteklere depo edilen ve orada olgunlaşan gıda değeri yüksek bir üründür. Arılar, kovandaki peteklerin gözleri üzerinde kanat çırparak balın fazla suyunu uçurup balı olgunlaştırır ve baldaki su oranı % 18 e düşünce bal dolu petek gözlerini balmumu ile kapatırlar(sırlarlar). Bir çerçevedeki petek gözlerinin % 75 i kapatılmış ise bal olgunlaşmış ve hasad’a hazır demektir, tüm peteklerin kapatılması beklenmez. Bal hasadında arılar hırçınlaştığı için maske ve eldiven kullanılır, arıları sakinleştirmek için kovanın içersine önce uçuş deliğinden sonra da üst kapağı açılarak yukardan duman verilir. Daha sonra süzme bal elde edilmesi için, toplanan tahta çerçeveler içindeki peteklerin üzerindeki balmumu kapaklar(sırlar) kazınarak açılır ve bal petekten süzülerek bir kaba toplanır.
Ülkemizde üç çeşit bal üretilir; Muğla civarlarında Çam Balı, Antalya ve İzmir civarlarında Narenciye Çiçeği Balı, geriye kalan diğer illerde ise Çiçek Balı. Ülkemiz bal üretimi açısından kendine yeterli bir ülke olup dünyada arılı kovan sayısı bakımından 4’üncü, bal üretimi bakımından yaklaşık 35.000 ton ile 7’nci ve yurtdışına satım bakımından da 18’inci sıradadır.
Geven; ülkemizde kıymeti pek bilinmeyen ekolojik flora açısından zengin, derin kökü ve geniş dalları olan, erozyonu önleyen 1200m rakımda yetişen bir bitkidir. Biyoçeşitlilik açısından önemli, kökleri 3-5 m derine inebilen ve geniş dalları olan, eğimli yamaçların erozyon bekçileri olan gevenler, yayıldığı alanın 2-4 katı büyüklüğündeki araziyi kaymalara karşı tutan, yastık biçiminde küme küme sık dikenli çok yıllık otsu bir bitkidir. Geven Balı, anti bakteriyel ve anti oksidan özelliğine sahiptir. Süratle kana karışan hızlı bir enerji kaynağıdır. Kan yapıcı özelliğe sahiptir. Kalp adalesine faaliyet ve zindelik vermesiyle Kalp Hastalarına önerilir.
Bal’ın muhafazası
Ballar hemen tüketilmeyecekse, ağızları çok iyi kapatılmış hava almıyan cam kaplar içersinde, her türlü kokudan uzak, nem oranı düşük, gün ışığı almıyan(karanlık) ve serin (10-14 santigrat derece arasında) bir alanda saklanmalıdır. Bal bu şartlar altında uzun süre saklanabilirse de bir yıl içersinde tüketilmesi tavsiye edilir.
Balda oluşabilen Şekerleşme’nin (Kristalizasyon) balın kalitesi ile bir ilgisi yoktur. Üretilen balın cinsine bağlı olarak içinde bulunan doğal Dekstroz oranı Kristallenme hızını etkiler. Örneğin Ayçiçeği balı hızlı bir şekilde kristallenirken, Çam balı kristallenmez. Kristallenen bal, kavanozu içersinde 45 santigrat derece sabit ısıdaki su banyosunda bekletildiği takdirde kristallenme ortadan kalkar.
Arı ailesi
Bir arada yaşayan, aralarında pek sıkı bir iş bölümü bulunan bir ana, birkaçyüz erkek ve binlerce işci arıdan oluşun Arı Topluluğuna Arı Ailesi denilir.. Nüfusu 10.000 - 100.000 adet arasında değişebilen Arı Ailesi kendi arasında iyice anlaşmış, kaynaşmış, huzurlu bir topluluktur. Her ailenin kendine özgü bir kokusu vardır, birbirlerini bu koku ile tanır, kovanlarından 5 km. uzağa kapalı bir kutuda götürülüp bırakılsalar bile kovanlarının yolunu bu koku ile bulurlar. Aile fertlerinin cinsiyetleri (ve irilikleri) bunlara Larva(bebeklik) döneminde bir program dahilinde işci arılar tarafından yedirilen Arı Sütü miktarı ile oluşur, bu dönemde larvalara işci arı için 3 mg, erkek arı için 10 mg. ve dişi arı için 350 mg arı sütü verilir. Arı Sütü işte bu nedenle insan sağlığı içinde çok faydalı bir gıdadır.
Ana Arı; ailede sadece 1 tanedir. Tek görevi yumurtlamak suretiyle neslini devam ettirmektir. Uzun boyu, dolgun vüdudu, nazlı edalı yürüyüşü ile hemen fark edilir. Ana arının zifafı(döllenmesi) kovan dışında havada uçarken olur, bir veya birkaç erkek arı tarafından bir defaya mahsus döllenen dişi arı bu etki ile 5-6 yıllık ömrü boyunca yumurtlar. Ana arı döllenme öncesi kovan dışına çıkıp kısa uçma ve kovan yerini belirleme idmanları yapar. Daha sonra döllenme günü havalandığında kırlarda avare dolaşan ailenin erkek arıları kıraliçenin nefis kokusununun peşine takılırlar ve içlerindeki en güçlüsü havada Ana arıyı yakalayıp çiftleşir ve bitkinlikten düşer ölür. Aynı gün birkaç döllenme ve erkek arı ölümü daha olabilir. Böylece döllenen Ana arı yorgun vaziyette kovana döndüğünde işci arılarca karşılanıp içeri taşınır.
Erkek Arılar; İlkbaharda polen ve polen kaynakları çoğaldığında ana arının iri gözlü peteklerin içine koyduğu yumurtalarından çıkarlar. Kendilerini muhafaza edecek bir iğneleri, çiçeklerden nektar emecek hortumları, bacaklarında çiçek tozu taşıyacak sepetcikleri ve karınlarında balmumu üretecek keseleri yoktur. 3-4 aylık kısa hayatlarını işsiz ve endişesiz geçirir, iyi havalarda kırlarda gezer, acıkıncada kovana dönüp depolanmış balları yerler. Ortalıkta nektar ve polen kaynakları azalmaya başladığında işci arılar tarafından kovandan dışarı atılarak, içeri alınmayarak veya içerde tecrit edilip aç bırakılarak ölüme terk edilirler.
İşci Arılar; Kovan’ın en küçük ve en kalabalık ferdidir. Kendi ağırlığı kadar yük taşıyabilir. Doğar doğmaz kovan içinde çalışmaya başlarlar. Kovan içindeki görevleri petek gözü temizleme, larva besleme, ana arı bakımı ve temizliği, kovan ısısını ayarlama, kuluçkalık, kovan içi temizlik ve kapı bekçiliğidir. Daha sonra baharda kovan dışı göreve geçip nektar ve çiçek tozu taşırlar ve bu 30 gün kadar süren dış işleri sonunda da yorgunluktan ölürler. Öleceğini anlayan işci arı uçup kovandan uzaklaşır, ölüsünü kovanda bırakmaz.
Yapılan çalışmalar, Arıların bitkilerin döllemesi temin ederek ziraate sağladığı faydanın aynı arıların bizim kullanımımıza sunduğu Bal, Balmumu, Arı Sütü, Propolis, Polen, Arı Zehiri gibi ürünlerin toplamından 7 kat daha değerli olduğunu göstermiştir.
